Heaven’s Gate

Marshall Applewhite urodził się w Teksasie w 1931 roku jako syn pastora prezbiteriańskiego. Kształcił się na śpiewaka, uczył muzyki na Uniwersytecie św. Tomasza w Houston i był znany jako charyzmatyczny wykonawca. W 1972 roku poznał w Houston pielęgniarkę Bonnie Nettles. Nettles interesowała się astrologią, teozofią i channelingiem, a oboje szybko nawiązali intensywną więź duchową, o której oboje zapewniali, że nie miała charakteru seksualnego. W kolejnych latach doszli do przekonania, że zostali zesłani z innego świata, by przekazać ludzkości ostatnie przesłanie.

Nazywając siebie Dwojgiem (the Two), a później Bo i Peep, podróżowali po Stanach Zjednoczonych i przemawiali na niewielkich spotkaniach. Nauczali, że królestwo zaawansowanych istot, Poziom Wyższy niż Ludzki, istnieje w fizycznej przestrzeni kosmicznej i że po tych, którzy się przygotują, przybędzie statek kosmiczny. We wrześniu 1975 roku, po spotkaniu w Waldport w Oregonie, około dwudziestu osób opuściło domy, by pójść za tą parą. Zniknięcie trafiło do ogólnokrajowych mediów, a socjolog Robert Balch, który przez kilka tygodni należał do grupy incognito, napisał jedno z pierwszych naukowych opracowań na jej temat.

Grupy takie jak Heaven’s Gate potocznie nazywa się sektami, ale religioznawcy zwykle wolą określenie „nowy ruch religijny”, ponieważ „sekta” to sporna etykieta, która zwykle osądza grupę, zanim ją opisze. Heaven’s Gate często zalicza się do religii UFO, rodziny ruchów, które oczekują zbawienia od istot z kosmosu.

Nauka Dwojga łączyła kilka tradycji. Z chrześcijaństwa przejęli ideę królestwa niebieskiego i nadzieję na przemianę; Jezus, jak twierdzili, był wcześniejszym przybyszem z Poziomu Wyższego niż Ludzki. Z teozofii i New Age pochodziły idee duchowej ewolucji i wyższych istot. Z fantastyki naukowej słownictwo statków kosmicznych i drużyn zwiadowczych. Ludzkie ciało było tymczasowym „pojazdem”, a zadaniem członka było przezwyciężenie wszystkiego, co wiązało z nim duszę.

W praktyce oznaczało to życie w ścisłej dyscyplinie. Członkowie rezygnowali z imion, rodzin, pracy i majątku i przyjmowali nowe imiona. Żyli w celibacie, a kilku mężczyzn, w tym Applewhite, zdecydowało się na kastrację. Ubierali się tak samo, krótko obcinali włosy i wykonywali codzienne czynności według spisanych procedur, często w parach. Applewhite i Nettles, nazywani teraz Do i Ti, byli ich nauczycielami, a grupa uważała się za klasę.

Nauczyciele przedstawiali tę dyscyplinę nie jako karę, lecz jako drogę rozwoju, porównując ją do przemiany gąsienicy w motyla. Członkowie mówili o swoich ciałach jak o pojemnikach, które trzeba utrzymywać w porządku, dopóki nie przestaną być potrzebne. Wielu z tych, którzy później opuścili grupę, opisywało lata w niej spędzone jako szczere poszukiwania duchowe, a niektórzy utrzymywali przyjazne kontakty z tymi, którzy zostali.

Po 1976 roku grupa zniknęła z widoku publicznego i mieszkała w obozowiskach i wynajętych domach, przenosząc się między stanami. Jej liczebność spadła z być może dwustu osób w szczytowym okresie podróży w połowie lat 70. do kilkudziesięciu. W 1985 roku Nettles zmarła na raka, co było ciosem dla grupy, która spodziewała się opuścić Ziemię w swoich fizycznych ciałach. Applewhite nauczał, że odeszła przed nimi na następny poziom i stamtąd nadal ich prowadzi.

W latach 90. grupa na krótko wróciła do działalności publicznej, ogłaszając swoje przesłanie w ogólnokrajowych gazetach i organizując spotkania. Znalazła też nowe źródło dochodu we wczesnej sieci WWW, tworząc strony internetowe dla klientów pod nazwą Higher Source. W 1996 roku członkowie wprowadzili się do dużego wynajętego domu w Rancho Santa Fe, zamożnej miejscowości na północ od San Diego, i opublikowali swoje nauki w internecie pod nazwą Heaven’s Gate.

W połowie lat 90. Applewhite zaczął nauczać, że członkowie nie zostaną zabrani w swoich ciałach, lecz pozostawią je, by dołączyć do następnego poziomu. Kometa Hale’a-Boppa, odkryta w 1995 roku, stała się jedną z najjaśniejszych komet stulecia i była najlepiej widoczna wiosną 1997 roku. Pod koniec 1996 roku astronom amator ogłosił w popularnej nocnej audycji radiowej, że za kometą podąża jakiś obiekt, a pogłoska szeroko się rozeszła. Heaven’s Gate dostrzegła w nadejściu komety znak, że nadszedł jej czas.

W poprzedzających miesiącach grupa przygotowywała się otwarcie. Jej strona internetowa ogłaszała, że czas członków na Ziemi dobiega końca, a Applewhite nagrywał filmy objaśniające naukę każdemu, kto chciał słuchać. Członkowie uporządkowali swoje sprawy i dokończyli prace dla klientów. Osoby z zewnątrz, które spotykały ich w tym okresie, opisywały ich jako uprzejmych, życzliwych i spokojnych, co sprawiło, że ich rodzinom tym trudniej było zrozumieć to, co nastąpiło.

Pod koniec marca 1997 roku 39 członków, wśród nich Applewhite, zmarło w domu w Rancho Santa Fe w ciągu kilku dni. Znaleziono ich 26 marca, po tym jak były członek powiadomił władze. Zmarli to 21 kobiet i 18 mężczyzn w wieku od 26 do 72 lat. Nagrali filmy i zostawili na stronie internetowej grupy oświadczenia wyjaśniające ich wierzenia. Śledczy nie znaleźli śladów udziału osób trzecich.

Śmierć członków grupy wstrząsnęła krajem, który wciąż pamiętał Jonestown i Waco, a relacje medialne skupiały się na najdziwniejszych szczegółach, od jednakowych ubrań po słownictwo rodem z fantastyki naukowej. Badacze próbowali spojrzeć głębiej. Catherine Wessinger i Benjamin Zeller umieścili Heaven’s Gate w długiej historii amerykańskich poszukiwań religijnych, pokazując, jak jej członkowie, wielu z nich wykształconych i refleksyjnych, przez wiele lat krok po kroku przyjmowali jej naukę.

Badacze zwrócili też uwagę, że izolacja grupy i poglądy jej przywódcy na ciało sprawiły, iż samozniszczenie wydawało się jej członkom logiczne. Heaven’s Gate była jednym z pierwszych ruchów religijnych, które wykorzystywały internet do szerzenia swojego przesłania, a jej strona internetowa została po śmierci członków zachowana przez dwie osoby, które wcześniej należały do grupy. Kilku byłych członków również odebrało sobie życie w kolejnych latach. Sprawa jest dziś badana jako przestroga przed tym, jak wiara apokaliptyczna, zamknięta wspólnota i jeden autorytatywny nauczyciel mogą doprowadzić do tragedii.