Mapa wiary Gdzie narodziła się każda z religii świata i jak wędrowała: szlakami handlowymi i morskimi, z misjonarzami, kupcami, armiami, migrantami i zniewolonymi. Prześledź jedną tradycję albo odtwórz kolejne stulecia i zobacz, jak mapa się wypełnia.
140° W 100° W 60° W 20° W 20° E 60° E 100° E 140° E 180° E Bodh Gaja · V w. p.n.e. Buddyzm: Bodh Gaja, V w. p.n.e. Gandhara · III w. p.n.e. Buddyzm: Gandhara, III w. p.n.e. Sri Lanka · III w. p.n.e. Buddyzm: Sri Lanka, III w. p.n.e. Chiny · I w. n.e. Buddyzm: Chiny, I w. n.e. Korea · IV w. Buddyzm: Korea, IV w. Japonia · VI w. Buddyzm: Japonia, VI w. Tybet · VII w. Buddyzm: Tybet, VII w. Jawa · VIII w. Buddyzm: Jawa, VIII w. Birma · XI w. Buddyzm: Birma, XI w. Syjam · XIII w. Buddyzm: Syjam, XIII w. Mongołowie · XVI w. Buddyzm: Mongołowie, XVI w. Buddyzm: początki – Nizina Gangesu, północne Indie, V wiek p.n.e. Jerozolima · ok. 30 n.e. Chrześcijaństwo: Jerozolima, ok. 30 n.e. Antiochia · I w. Chrześcijaństwo: Antiochia, I w. Aleksandria · I w. Chrześcijaństwo: Aleksandria, I w. Rzym · I w. Chrześcijaństwo: Rzym, I w. Armenia · 301 Chrześcijaństwo: Armenia, 301 Konstantynopol · 330 Chrześcijaństwo: Konstantynopol, 330 Aksum · IV w. Chrześcijaństwo: Aksum, IV w. Irlandia · V w. Chrześcijaństwo: Irlandia, V w. Niemcy · VIII w. Chrześcijaństwo: Niemcy, VIII w. Kijów · 988 Chrześcijaństwo: Kijów, 988 Chrześcijaństwo: początki – Galilea i Jerozolima, w rzymskiej Judei, I wiek n.e. Wajśali · VI–V w. p.n.e. Dżinizm: Wajśali, VI–V w. p.n.e. Śrawanabelagola · ok. 300 p.n.e. (tradycja) Dżinizm: Śrawanabelagola, ok. 300 p.n.e. (tradycja) Mathura · II w. p.n.e. Dżinizm: Mathura, II w. p.n.e. Walabhi · V w. Dżinizm: Walabhi, V w. Góra Abu · XI w. Dżinizm: Góra Abu, XI w. Dżinizm: początki – Nizina Gangesu, północne Indie, VI–V wiek p.n.e. Pendżab · ok. 1500 p.n.e. Hinduizm: Pendżab, ok. 1500 p.n.e. Nizina Gangesu · ok. 800 p.n.e. Hinduizm: Nizina Gangesu, ok. 800 p.n.e. Jawa · V w. Hinduizm: Jawa, V w. Czampa · V w. Hinduizm: Czampa, V w. Angkor · IX w. Hinduizm: Angkor, IX w. Bali · X w. Hinduizm: Bali, X w. Mauritius · XIX w. Hinduizm: Mauritius, XIX w. Hinduizm: początki – Subkontynent indyjski, Od około 1500 p.n.e. Mekka · 610 Islam: Mekka, 610 Damaszek · 634 Islam: Damaszek, 634 Irak · 637 Islam: Irak, 637 Egipt · 641 Islam: Egipt, 641 Al-Andalus · 711 Islam: Al-Andalus, 711 Sindh · 712 Islam: Sindh, 712 Samarkanda · VIII w. Islam: Samarkanda, VIII w. Wybrzeże Suahili · X w. Islam: Wybrzeże Suahili, X w. Afryka Zachodnia · XI w. Islam: Afryka Zachodnia, XI w. Delhi · 1206 Islam: Delhi, 1206 Sumatra · XIII w. Islam: Sumatra, XIII w. Jawa · XV w. Islam: Jawa, XV w. Islam: początki – Mekka i Medyna w Arabii, VII wiek n.e. Jerozolima · ok. 1000 p.n.e. Judaizm: Jerozolima, ok. 1000 p.n.e. Babilon · 586 p.n.e. Judaizm: Babilon, 586 p.n.e. Aleksandria · III w. p.n.e. Judaizm: Aleksandria, III w. p.n.e. Rzym · II w. p.n.e. Judaizm: Rzym, II w. p.n.e. Jemen · do IV w. Judaizm: Jemen, do IV w. Półwysep Iberyjski · do IV w. Judaizm: Półwysep Iberyjski, do IV w. Nadrenia · X w. Judaizm: Nadrenia, X w. Polska · XIII–XIV w. Judaizm: Polska, XIII–XIV w. Imperium Osmańskie · 1492 Judaizm: Imperium Osmańskie, 1492 Amsterdam · lata 90. XVI w. Judaizm: Amsterdam, lata 90. XVI w. Judaizm: początki – Starożytny Izrael, w południowym Lewancie, Od około 1000 p.n.e. Qufu · V w. p.n.e. Konfucjanizm: Qufu, V w. p.n.e. Chang’an · 136 p.n.e., ortodoksja państwowa Konfucjanizm: Chang’an, 136 p.n.e., ortodoksja państwowa Korea · 372 Konfucjanizm: Korea, 372 Japonia · VII w. Konfucjanizm: Japonia, VII w. Wietnam · 1070 Konfucjanizm: Wietnam, 1070 Wuyi · XII w., Zhu Xi Konfucjanizm: Wuyi, XII w., Zhu Xi Konfucjanizm: początki – Państwo Lu w północnych Chinach, VI–V wiek p.n.e. Olimpia · 776 p.n.e., pierwsze igrzyska Grecja i Rzym: Olimpia, 776 p.n.e., pierwsze igrzyska Delfy · VIII w. p.n.e., wyrocznia Grecja i Rzym: Delfy, VIII w. p.n.e., wyrocznia Efez · ok. 550 p.n.e., Artemida Grecja i Rzym: Efez, ok. 550 p.n.e., Artemida Rzym · 509 p.n.e., Kapitol Grecja i Rzym: Rzym, 509 p.n.e., Kapitol Ateny · 447 p.n.e., Partenon Grecja i Rzym: Ateny, 447 p.n.e., Partenon Aleksandria · ok. 300 p.n.e. Grecja i Rzym: Aleksandria, ok. 300 p.n.e. Grecja i Rzym: początki – Grecja i Italia, Od około 1500 p.n.e. do IV–V wieku n.e. Ile-Ife · od ok. 1000 n.e. Joruba: Ile-Ife, od ok. 1000 n.e. Oyo · XV–XVIII w. Joruba: Oyo, XV–XVIII w. Bahia · XIX w., candomblé Joruba: Bahia, XIX w., candomblé Kuba · XIX w., lucumí Joruba: Kuba, XIX w., lucumí Trynidad · XIX w., kult orisz Joruba: Trynidad, XIX w., kult orisz Miami i Nowy Jork · od lat 60. XX w. Joruba: Miami i Nowy Jork, od lat 60. XX w. Joruba: początki – Kraj Jorubów, w dzisiejszej Nigerii i Beninie, Starożytna; Ile-Ife rozkwitło od około 1000 n.e. Abydos · ok. 3000 p.n.e. Starożytny Egipt: Abydos, ok. 3000 p.n.e. Giza i Memfis · ok. 2560 p.n.e. Starożytny Egipt: Giza i Memfis, ok. 2560 p.n.e. Heliopolis · ok. 2400 p.n.e. Starożytny Egipt: Heliopolis, ok. 2400 p.n.e. Teby · ok. 2000 p.n.e. Starożytny Egipt: Teby, ok. 2000 p.n.e. Amarna · ok. 1346 p.n.e. Starożytny Egipt: Amarna, ok. 1346 p.n.e. Aleksandria · ok. 300 p.n.e., Serapis Starożytny Egipt: Aleksandria, ok. 300 p.n.e., Serapis File · zamknięta ok. 535 n.e. Starożytny Egipt: File, zamknięta ok. 535 n.e. Starożytny Egipt: początki – Dolina Nilu, Od około 3000 p.n.e. do V–VI wieku n.e. Izumo · starożytność Shintoizm: Izumo, starożytność Ise · VII w. Shintoizm: Ise, VII w. Nara · 712, Kojiki Shintoizm: Nara, 712, Kojiki Kioto · 794 Shintoizm: Kioto, 794 Nikkō · 1617 Shintoizm: Nikkō, 1617 Sapporo · 1869 Shintoizm: Sapporo, 1869 Tokio · 1920, Meiji Jingū Shintoizm: Tokio, 1920, Meiji Jingū Shintoizm: początki – Japonia, Od czasów prehistorycznych; pierwsze zapisy z lat 712–720 n.e. Talwandi · 1469 Sikhizm: Talwandi, 1469 Kartarpur · ok. 1504 Sikhizm: Kartarpur, ok. 1504 Goindval · lata 50. XVI w. Sikhizm: Goindval, lata 50. XVI w. Amritsar · 1577 Sikhizm: Amritsar, 1577 Anandpur · 1699, Khalsa Sikhizm: Anandpur, 1699, Khalsa Lahaur · 1799 Sikhizm: Lahaur, 1799 Sikhizm: początki – Pendżab, w północno-zachodnich Indiach i Pakistanie, Koniec XV wieku n.e. Chu · IV w. p.n.e. Taoizm: Chu, IV w. p.n.e. Góra Heming · 142 n.e. Taoizm: Góra Heming, 142 n.e. Maoshan · IV w. Taoizm: Maoshan, IV w. Longhushan · do XI w. Taoizm: Longhushan, do XI w. Góry Zhongnan · 1167 Taoizm: Góry Zhongnan, 1167 Pekin · XIII w. Taoizm: Pekin, XIII w. Góry Wudang · XV w. Taoizm: Góry Wudang, XV w. Tajwan · 1949 Taoizm: Tajwan, 1949 Taoizm: początki – Chiny, Idee od IV wieku p.n.e.; zorganizowana religia od II wieku n.e. Sziraz · 1844, Báb Bahá’í: Sziraz, 1844, Báb Teheran · 1852, więzienie Bahá’í: Teheran, 1852, więzienie Bagdad · 1853–1863 Bahá’í: Bagdad, 1853–1863 Konstantynopol · 1863 Bahá’í: Konstantynopol, 1863 Adrianopol · 1863–1868 Bahá’í: Adrianopol, 1863–1868 Akka i Hajfa · od 1868 Bahá’í: Akka i Hajfa, od 1868 Bahá’í: początki – Iran (Persja), 1844–1863 n.e. Baktria · ok. 1000 p.n.e.? Zaratusztrianizm: Baktria, ok. 1000 p.n.e.? Persepolis · VI w. p.n.e. Zaratusztrianizm: Persepolis, VI w. p.n.e. Ktezyfon · 224 n.e. Zaratusztrianizm: Ktezyfon, 224 n.e. Jazd i Kerman · po 651 Zaratusztrianizm: Jazd i Kerman, po 651 Sanjan · VIII–X w. Zaratusztrianizm: Sanjan, VIII–X w. Bombaj · XVII–XVIII w. Zaratusztrianizm: Bombaj, XVII–XVIII w. Zaratusztrianizm: początki – Wschodni Iran i Azja Środkowa, Między około 1500 a 500 p.n.e. (daty sporne) N Kolebki wiary
Piętnaście tradycji, od Nilu po Żółtą Rzekę.
Wybierz tradycję, aby prześledzić jej wędrówkę, albo przesuń suwak i zobacz, jak mapa wypełnia się przez pięć tysięcy lat.
V wiek p.n.e.
Buddyzm
Początki: Nizina Gangesu, północne Indie.
V w. p.n.e. Bodh GajaIII w. p.n.e. GandharaIII w. p.n.e. Sri LankaI w. n.e. ChinyIV w. KoreaVI w. JaponiaVII w. TybetVIII w. JawaXI w. BirmaXIII w. SyjamXVI w. MongołowieCzytaj dalej: Buddyzm → I wiek n.e.
Chrześcijaństwo
Początki: Galilea i Jerozolima, w rzymskiej Judei.
ok. 30 n.e. JerozolimaI w. AntiochiaI w. AleksandriaI w. Rzym301 Armenia330 KonstantynopolIV w. AksumV w. IrlandiaVIII w. Niemcy988 KijówCzytaj dalej: Chrześcijaństwo → VI–V wiek p.n.e.
Dżinizm
Początki: Nizina Gangesu, północne Indie.
VI–V w. p.n.e. Wajśaliok. 300 p.n.e. (tradycja) ŚrawanabelagolaII w. p.n.e. MathuraV w. WalabhiXI w. Góra AbuCzytaj dalej: Dżinizm → Od około 1500 p.n.e.
Hinduizm
Początki: Subkontynent indyjski.
ok. 1500 p.n.e. Pendżabok. 800 p.n.e. Nizina GangesuV w. JawaV w. CzampaIX w. AngkorX w. BaliXIX w. MauritiusCzytaj dalej: Hinduizm → VII wiek n.e.
Islam
Początki: Mekka i Medyna w Arabii.
610 Mekka634 Damaszek637 Irak641 Egipt711 Al-Andalus712 SindhVIII w. SamarkandaX w. Wybrzeże SuahiliXI w. Afryka Zachodnia1206 DelhiXIII w. SumatraXV w. JawaCzytaj dalej: Islam → Od około 1000 p.n.e.
Judaizm
Początki: Starożytny Izrael, w południowym Lewancie.
ok. 1000 p.n.e. Jerozolima586 p.n.e. BabilonIII w. p.n.e. AleksandriaII w. p.n.e. Rzymdo IV w. Jemendo IV w. Półwysep IberyjskiX w. NadreniaXIII–XIV w. Polska1492 Imperium Osmańskielata 90. XVI w. AmsterdamCzytaj dalej: Judaizm → VI–V wiek p.n.e.
Konfucjanizm
Początki: Państwo Lu w północnych Chinach.
V w. p.n.e. Qufu136 p.n.e., ortodoksja państwowa Chang’an372 KoreaVII w. Japonia1070 WietnamXII w., Zhu Xi WuyiCzytaj dalej: Konfucjanizm → Od około 1500 p.n.e. do IV–V wieku n.e.
Grecja i Rzym
Początki: Grecja i Italia.
776 p.n.e., pierwsze igrzyska OlimpiaVIII w. p.n.e., wyrocznia Delfyok. 550 p.n.e., Artemida Efez509 p.n.e., Kapitol Rzym447 p.n.e., Partenon Atenyok. 300 p.n.e. AleksandriaCzytaj dalej: Grecja i Rzym → Starożytna; Ile-Ife rozkwitło od około 1000 n.e.
Joruba
Początki: Kraj Jorubów, w dzisiejszej Nigerii i Beninie.
od ok. 1000 n.e. Ile-IfeXV–XVIII w. OyoXIX w., candomblé BahiaXIX w., lucumí KubaXIX w., kult orisz Trynidadod lat 60. XX w. Miami i Nowy JorkCzytaj dalej: Joruba → Od około 3000 p.n.e. do V–VI wieku n.e.
Starożytny Egipt
Początki: Dolina Nilu.
ok. 3000 p.n.e. Abydosok. 2560 p.n.e. Giza i Memfisok. 2400 p.n.e. Heliopolisok. 2000 p.n.e. Tebyok. 1346 p.n.e. Amarnaok. 300 p.n.e., Serapis Aleksandriazamknięta ok. 535 n.e. FileCzytaj dalej: Starożytny Egipt → Od czasów prehistorycznych; pierwsze zapisy z lat 712–720 n.e.
Shintoizm
Początki: Japonia.
starożytność IzumoVII w. Ise712, Kojiki Nara794 Kioto1617 Nikkō1869 Sapporo1920, Meiji Jingū TokioCzytaj dalej: Shintoizm → Koniec XV wieku n.e.
Sikhizm
Początki: Pendżab, w północno-zachodnich Indiach i Pakistanie.
1469 Talwandiok. 1504 Kartarpurlata 50. XVI w. Goindval1577 Amritsar1699, Khalsa Anandpur1799 LahaurCzytaj dalej: Sikhizm → Idee od IV wieku p.n.e.; zorganizowana religia od II wieku n.e.
Taoizm
Początki: Chiny.
IV w. p.n.e. Chu142 n.e. Góra HemingIV w. Maoshando XI w. Longhushan1167 Góry ZhongnanXIII w. PekinXV w. Góry Wudang1949 TajwanCzytaj dalej: Taoizm → 1844–1863 n.e.
Bahá’í
Początki: Iran (Persja).
1844, Báb Sziraz1852, więzienie Teheran1853–1863 Bagdad1863 Konstantynopol1863–1868 Adrianopolod 1868 Akka i HajfaCzytaj dalej: Bahá’í → Między około 1500 a 500 p.n.e. (daty sporne)
Zaratusztrianizm
Początki: Wschodni Iran i Azja Środkowa.
ok. 1000 p.n.e.? BaktriaVI w. p.n.e. Persepolis224 n.e. Ktezyfonpo 651 Jazd i KermanVIII–X w. SanjanXVII–XVIII w. BombajCzytaj dalej: Zaratusztrianizm → Daty są przybliżone i wskazują, kiedy tradycja jest po raz pierwszy poświadczona w danym miejscu, a nie kiedy się tam upowszechniła. Linie brzegowe: Natural Earth.